Het aantal personen met een burn-out blijft verder stijgen. Wat zijn de oorzaken? Hoe herken je de alarmsignalen? En vooral, wat moet je doen als je je zelf in de gevarenzone bevindt?
In België zijn het aantal gevallen van burn-out met 44 % gestegen op 5 jaar tijd (RIZIV, 2023). En deze tendens zet zich verder, vooral bij jonge werknemers. Burn-out is niet gewoon maar een randverschijnsel en komt voor in elke leeftijdsklasse, elke sector en beroepscategorie.
“Een burn-out ontstaat door stress die chronisch is geworden. Het zenuwstelsel schakelt over naar een toestand van permanente alertheid, waardoor het lichaam fysiek, mentaal en emotioneel voortdurend onder spanning staat”, legt Fabienne Doyen, trainer-coach bij băo academy, uit.
Burn-out, een vorm van uitputting met meerdere oorzaken
Burn-out is een toestand van fysieke, emotionele en mentale uitputting veroorzaakt door chronische werkstress.
Verschillende factoren kunnen de oorzaak zijn, een enkele factor of een combinatie van meerdere factoren:
- overmatige werkdruk
- constante druk om hoge doelen of krappe deadlines te behalen
- gebrek aan controle over het werk en de voorwaarden voor de uitvoering ervan
- gebrek aan steun van collega’s en/of management
- gebrek aan erkenning voor de geleverde inspanningen
- onzekerheid over verwachtingen en verantwoordelijkheden
- conflicten met collega’s of leidinggevenden
- verlies van zingeving
- …
De eerste waarschuwingssignalen: waar je op moet letten
Een burn-out toont zich op meerdere niveaus:
- Fysiek: aanhoudende vermoeidheid ondanks rust, vaak hoofdpijn, spierpijn of pijn op de borst, maag-darmproblemen, tinnitus, hartkloppingen, enz.
- Emotioneel: Cynisch, pessimistisch, prikkelbaar, angstig, leeg of onverschillig, enz.
- Cognitief en gedragsmatig: Concentratie-en /of geheugenproblemen, vaker fouten, verlies aan zingeving of prioriteiten, uitstelgedrag, minder productief, steeds meer sociaal isolement, enz.
- Houding ten opzichte van het werk: Een werkrelatie die ingrijpend verandert, onverschilligheid waar voorheen betrokkenheid was, demotivatie, het gevoel geen grip meer op de zaken te hebben.
“De symptomen verschillen van persoon tot persoon”, benadrukt Fabienne Doyen. “Het feit dat bepaalde symptomen aanwezig zijn, betekent niet noodzakelijkerwijs dat iemand aan een burn-out lijdt. Maar als meerdere symptomen gedurende een langere periode aanhouden, is het raadzaam om een zorgverlener te raadplegen. Veranderingen in gedrag en nieuwe ‘kwaaltjes’ moeten je aan het denken zetten.”
Wat kan je doen als het risico op een burn-out om de hoek loert?
Er kan worden gewerkt aan de interne oorzaken (overtuigingen, perceptie van situaties, veerkracht) en aan de externe oorzaken (arbeidsvoorwaarden, professionele relaties, organisatie, functie-inhoud).
Zelfcoachingsoefeningen
Om de oorzaak van je stress te achterhalen, moet je je in gedachten een beeld vormen van de verhouding tussen de verwachtingen (die je jezelf oplegt of die anderen aan je stellen) en de middelen die je hebt om daaraan te voldoen.
De discrepantie tussen beide vormt vaak de kern van het probleem. Deze discrepantie kan reëel zijn (in dat geval moet je meer middelen verkrijgen of de verwachtingen bijstellen) of eerder persoonlijk gevoeld (je stelt te hoge eisen aan jezelf, je ziet de beschikbare middelen niet, of je weigert hulp te vragen).
Stel jezelf de volgende vragen:
Vereisten:
- Wat zijn de vereisten van mijn job?
- Hoe kan ik die objectief valideren?
- Welk deel hangt echt van mij af?
- Welke manieren heb ik om ze te verminderen indien nodig?
Middelen:
- Welke middelen heb ik om te kunnen voldoen aan de vereisten?
- Bestaan er eventuele resources die me zouden kunnen helpen en die ik nog niet inzet?
- Welke mogelijkheden heb ik om, indien nodig, meer middelen te verkrijgen?
Ben je werknemer of leidinggevende en wil je een stap verder gaan? Băo academy biedt opleidingen aan om burn-out te voorkomen en concrete hulpmiddelen te ontwikkelen om met stress op het werk om te gaan.
De rol van de werkgever bij de preventie van burn-out
De werkgever kan door verschillende maatregelen een rol spelen in het voorkomen van een burn-out binnen zijn organisatie. Dat kan bijvoorbeeld via:
- Een bedrijfscultuur die waarde hecht aan de balans tussen werk- en privéleven, respect voor rusttijd en erkenning van engagement en kwaliteit van het uitgevoerd werk.
- Een open communicatie, waarbinnen werknemers zich zonder angst kunnen uiten over hun uitdagingen en waarbij ze hulp durven vragen
- Een regelmatige evaluatie van de werklast en de ter beschikking gestelde middelen om een te hoge belasting te vermijden
- De opleiding van de leidinggevenden, zodat zij over de nodige tools beschikken om hun team optimaal te kunnen begeleiden.
Kom meer te weten over de rol van de leidinggevende en de werkgever (artikel van experten op de website van Cohezio)
Băo academy begeleidt je
Of je nu werknemer, manager of werkgever bent, băo academy biedt verschillende vormen van aangepaste ondersteuning om je te helpen de risico’s op burn-out te verkleinen.
Onze opleidingen voor de hiërarchische lijn of medewerkers bieden zeer concrete tools. Ontdek onze opleidingsvoorstellen rond stress en burn-out
Coaching met băo academy biedt dan weer eerder gepersonaliseerde en oplossingsgerichte ondersteuning aan.
Naast băo academy kan ook je externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, zoals Cohezio, je hierbij begeleiden. De eerste stap bestaat uit het uitvoeren van een psychosociale risicoanalyse waarmee de werknemers in jouw organisatie te maken krijgen. Vervolgens kan de werkgever, op basis van de resultaten en het advies van de preventieadviseur, maatregelen nemen om het welzijn van de werknemers te verbeteren.
—
Bron: RIZIV – Arbeidsongeschiktheid in 2023: Hoeveel mensen in invaliditeit door depressie of burn-out? Hoeveel kost dat aan uitkeringen?
