Hittegolven op het werk: anticiperen op de risico’s

Gezien het toenemende aantal periodes van extreme hitte, rijzen er steeds meer vragen: vanaf wanneer moet er worden ingegrepen? Welke maatregelen moeten er worden genomen? Moeten de werktijden worden aangepast, moeten er pauzes worden ingepland of moeten bepaalde taken worden onderbroken? De regelgeving rond thermische omgevingsfactoren, die complex is en vaak verkeerd wordt begrepen, kan aanleiding geven tot uiteenlopende interpretaties, misverstanden en spanningen.

Deze opleiding helpt je om de wettelijke vereisten te begrijpen, deze aan de werknemers uit te leggen en ze om te zetten in concrete maatregelen. Het biedt je de tools om een plan voor het omgaan met hittegolven op te stellen dat is afgestemd op je bedrijf, de verschillende functies en de werksituaties.

Het doel is om te beschikken over een duidelijk en gezamenlijk kader: weten wanneer maatregelen moeten worden genomen, welke aanpassingen nodig zijn en wie de tussenkomende partij is. De organisatorische, technische en eerstehulpmaatregelen worden dus voorbereid en gecoördineerd om de gezondheid en het welzijn van de werknemers te waarborgen en tegelijkertijd de continuïteit van de productie of de dienstverlening te verzekeren.

Aan het einde van de sensibilisering kunnen de deelnemers:

• Een beleidsplan opstellen voor het omgaan met hittegolven dat voldoet aan de wetgeving en is afgestemd op het bedrijf, de verschillende functies en de werksituaties, en waarbij er niet moet worden gekozen tussen het welzijn van de werknemers en het in stand houden van de productie of dienstverlening.
• De eisen van de Codex welzijn op het werk met betrekking tot thermische omgevingsfactoren toelichten (boek V, titel 1) om werknemers te informeren en de implementatie van de preventiemaatregelen te begeleiden.
• De zes factoren herkennen die van invloed zijn op het thermische comfort: luchttemperatuur, luchtvochtigheid, luchtsnelheid, warmtestraling, stofwisseling als gevolg van lichamelijke activiteit en isolatie door kleding.
• De kenmerken van werksituaties analyseren die van invloed zijn op de blootstelling aan hitte: taken, inspanningen, apparatuur, werkplekken, duur van de blootstelling en de organisatie van de activiteiten.
• De triggers voor het plan en de verschillende maatregelen vastleggen, op basis van de weersvoorspellingen, de risicobeoordeling en de waargenomen arbeidsvoorwaarden.
• De organisatorische, technische en eerstehulpmaatregelen vastleggen, evenals de verantwoordelijkheden en de modaliteiten van de coördinatie en opvolging.
• De collectieve maatregelen en eventuele individuele behoeften verbinden, door situaties te herkennen die een aanpassing of tussenkomst van de arbeidsarts vereisen, rekening houdend met de vertrouwelijkheid.
• De waarschuwingssignalen van hitte, met name die van een zonnesteek, herkennen en weten hoe je in zo’n geval moet handelen.
• Werknemers bewust maken van de risico’s van hitte, van de voorziene maatregelen en van het herkennen van waarschuwingssignalen bij zichzelf of bij een collega.

Deze opleiding is bedoeld voor interne preventieadviseurs, leden van de hiërarchische lijn, HR-medewerkers en werkgevers.

Waarom is het belangrijk om zich op hittegolven voor te bereiden binnen een bedrijf?

• Klimaatverandering en de toename van hittegolven
• Uitdagingen op het gebied van gezondheid, welzijn op het werk en de voortzetting van de productie of dienstverlening
• Beheersproblemen, vooroordelen en de behoefte aan een gemeenschappelijk kader

De effecten van hitte en thermische uitwisseling begrijpen

• Warmteregulatie en warmtebalans van het menselijk lichaam: de belangrijkste principes
• De zes parameters: luchttemperatuur, warmtestraling, luchtvochtigheid, luchtsnelheid, lichamelijke activiteit en isolatie door kleding
• Fysieke werkbelasting: categorieën, schatting van het metabolisme in watt en referentiewaarden volgens de ISO 8996-norm
• Kledingisolatie: het begrip ‘clo’, de invloed van kleding en beschermingsmiddelen, referentiepunten uit de ISO 9920-norm
• Het verschil tussen thermisch ongemak en thermische belasting die een risico voor de gezondheid vormt

Thermische omgevingsfactoren: de Belgische wetgeving begrijpen en toepassen

• Codex welzijn op het werk: boek V, titel 1 “Thermische omgevingsfactoren”
• Risicoanalyse en verplichtingen van de werkgever
• De rol van de actoren betrokken bij preventie, overleg en gezondheidstoezicht
• Waarden voor blootstelling aan hitte en rekening houden met de fysieke belasting
• Verduidelijking van gangbare misvattingen: temperatuur op kantoor, pauzes en werkonderbrekingen

Werksituaties beoordelen en de juiste tools kiezen

• Analyse van taken, werkplekken, apparatuur en de arbeidsorganisatie
• In kaart brengen van de situaties en functies met het grootste risico
• Thermisch comfort: principes van de PMV en PPD indexen en de ISO 7730-norm
• Blootstelling aan hitte: principes van de WBGT-index en de ISO 7243-norm
• Keuze van evaluatiemethoden: wanneer en waarom metingen uitvoeren, hoe de resultaten en beperkingen ervan interpreteren

Anticiperen op een hittegolf en maatregelen activeren

• Definitie van een hittegolf en de waarschuwingen van het KMI begrijpen
• Samenhang tussen weersvoorspellingen, geïdentificeerde risico’s en de daadwerkelijke arbeidsvoorwaarden
• Vaststelling van de criteria voor het in werking treden en aanpassen van de maatregelen
• Organisatie van de alarmprocedure, de informatievoorziening en de coördinatie

De preventiemaatregelen vastleggen

• Technische maatregelen: vermindering van warmtetoevoer, zonwering, ventilatie en ruimtelijke inrichting
• Organisatorische maatregelen: werktijden, taken, fysieke belasting, blootstellingsduur en pauzes
• Aanpassing van beschermende kleding en uitrusting
• Samenhang tussen collectieve maatregelen en individuele behoeften, indien nodig met ondersteuning van de arbeidsarts
• EHBO: waarschuwingssignalen, een zonnesteek herkennen en wat te doen
• Sensibilisering van de werknemers rond preventie en waakzaamheid onder collega’s

Een plan opstellen voor het omgaan met hittegolven

• Opstellen van een plan dat voldoet aan de wetgeving en is afgestemd op het bedrijf, de beroepen en de functies
• Vóór de zomerperiode: voorbereiding van de maatregelen, middelen en verantwoordelijkheden
• Tijdens de hittegolf: het plan in werking stellen, coördinatie en aanpassing aan de vastgestelde omstandigheden
• Na de hittegolf: evaluatie, feedback en verbetering van het plan
• Rekening houden met de noodzaak van continuïteit van de productie of dienstverlening

Praktische workshops en toepassing in de praktijk

• Analyse van concrete situaties die door de deelnemers zijn aangedragen
• Opstellen van een raamwerk voor een beleidsplan voor hittegolven
• Vaststellen van de eerste maatregelen die binnen het bedrijf moeten worden genomen
• Gesprek en vragenronde

Onze lesmethode is actief en maakt gebruik van de ervaring van de deelnemers.

Onze didactische methoden zijn in lijn met de principes van de andragogie (volwassenopleiding):

• De opleiding moet zinvol zijn en inspelen op een behoefte.
• De toepassing in de praktijk tijdens het leren is een motiverende factor.
• De aanpak mag niet te schools zijn en de sfeer moet ontspannen zijn.
• De verscheidenheid aan benaderingen is belangrijk om in te spelen op verschillende leermethoden.
• De uitwisseling tussen deelnemers is van fundamenteel belang, omdat we ook leren van anderen.