MSA-Preventie: Opleiding voor de schoonmaaksector

Het hanteren van schoonmaakwagens, het duwen en trekken van materiaal, het reinigen van oppervlakken op hoogte of op de grond, het gebruik van producten, het werken in ongemakkelijke houdingen en het herhalen van dezelfde bewegingen: deze realiteiten in de praktijk hangen niet alleen af van individuen, maar ook van de werkorganisatie, de beschikbare middelen en de collectieve werkwijzen die u begeleidt.

Musculoskeletale aandoeningen zijn geen onvermijdelijkheid. Ze zijn het gevolg van de interactie tussen bewegingen, omgeving, materiaal en organisatie. Deze eendaagse opleiding stelt u in staat om afstand te nemen en de specifieke situaties in de schoonmaak te analyseren, risicofactoren te identificeren en concrete maatregelen op uw niveau te nemen. U leert de organisatie van de schoonmaakrondes en taken aan te passen, de werkbelasting beter te verdelen, het gebruik van materiaal (karren, bezems, dweilen, stofzuigers…) te optimaliseren en uw teams te begeleiden naar veiligere en duurzamere werkwijzen, zonder afbreuk te doen aan de efficiëntie of de kwaliteit van de dienstverlening.

Als leidinggevende of ervaren teamlid speelt u een doorslaggevende rol in de manier waarop het dagelijkse werk wordt gestructureerd. Uw beslissingen, prioriteiten en manier van leidinggeven hebben een directe invloed op de gezondheid, motivatie en duurzaamheid van de teams. Deze opleiding reikt u richtlijnen en hulpmiddelen aan om op dit vlak te handelen, zonder schuldgevoel, maar met een duidelijk beeld van wat mogelijk en relevant is in uw context. Ze helpt u om preventie te integreren in de normale werking van uw organisatie, in plaats van het te beschouwen als een extra verplichting.

Door middel van uitwisselingen, casestudy’s en praktijksituaties ontwikkelt u een meer concrete aanpak die is afgestemd op de realiteit van de schoonmaakbranche. U werkt ook aan uw houding als manager of referent, met name op het gebied van communicatie en het geven van het goede voorbeeld, zodat u vroegtijdig en adequaat kunt handelen bij moeilijkheden die zich in de praktijk voordoen.

In België schrijft de Wet op het welzijn op het werk een preventiebeleid voor met betrekking tot risico’s in verband met musculoskeletale aandoeningen en fysieke belasting op het werk. Deze opleiding reikt u de sleutels aan om dit beleid concreet en op uw sector afgestemd in te voeren, waarbij preventie wordt geïntegreerd in de dagelijkse gang van zaken in plaats van als een verplichting te worden gezien. Zo draagt u bij aan het behoud van de gezondheid van uw teams, beperkt u beroepsmatige slijtage en zorgt u voor een veiligere, samenhangendere en duurzamere werkomgeving, voor uzelf en voor uw collega’s.

Aan het einde van de opleiding kunnen de deelnemers:

• Weten wat musculoskeletale aandoeningen (MSA’s) zijn
• Voldoen aan de eisen van de Code voor Welzijn op het Werk
• Het welzijn op het werk optimaliseren door verzuim en arbeidsongevallen te verminderen en de levenskwaliteit van de werknemers te verbeteren
• De risicofactoren voor MSA’s herkennen
• Zich bewust worden van de impact van MSA’s op de gezondheid, de productiviteit en het ziekteverzuim in de werkomgeving
• De hiërarchie van preventiemaatregelen begrijpen en de principes van MSA-preventie integreren in de beroepspraktijk
• Technieken en handelingen toepassen die de musculoskeletale gezondheid op het werk ontzien: “Het werk aan de mens aanpassen” en niet andersom.
• De actoren herkennen die bijdragen aan de preventie van spier- en skeletaandoeningen en hun plaats vinden in de preventieketen
• Meewerken aan de uitvoering van de risicoanalyse van aandoeningen aan het bewegingsapparaat op het werk

Deze opleiding is bedoeld voor ervaren werknemers in de schoonmaaksector die onderhoudstaken moeten organiseren, begeleiden of uitvoeren, evenals voor ploegleiders, leidinggevenden en directe leidinggevenden.

De opleiding is met name relevant voor personen met een leidinggevende of coördinerende rol in het veld, die de werkorganisatie willen verbeteren, het risico op musculoskeletale aandoeningen willen voorkomen en hun teams willen begeleiden naar veiligere, efficiëntere en duurzamere werkwijzen bij schoonmaakactiviteiten.

Musculoskeletale aandoeningen

• Wat zijn musculoskeletale aandoeningen
• Waaruit bestaan de wervelkolom en de gewrichten
• Hoe werkt de wervelkolom

De impact van MSA’s op de gezondheid, productiviteit, ziekteverzuim op het werk

• Impact van MSA’s
• Belangrijke cijfers
• Tekenen en symptomen van MSA’s

De risicofactoren voor MSA’s herkennen 

• Algemene risicofactoren
• Specifieke risicofactoren voor de schoonmaaksector

Preventie via de STOP-methode

• Hoe kan het risico effectief worden voorkomen
• Hoe pas ik deze methode voor de preventie van MSA’s toe in mijn dagelijkse praktijk

In de praktijk

• Hoe pas ik deze concepten toe in mijn dagelijkse werk
• Wat kan ik in mijn werk veranderen voor meer veiligheid

De actoren die bijdragen aan de preventie van MSA’s

• Wie zijn de actoren die bijdragen aan de preventie van MSA’s
• Wat zijn de rollen en verantwoordelijkheden van iedereen
• Met wie moet ik contact opnemen en hoe moet ik reageren bij symptomen

Risicoanalyse

• Hoe voer je een risicoanalyse out of draag je daaraan bij in het kader van MSA

De opleiding wordt gegeven door een expert arbeidsergonomie, die is opgeleid in groepsdynamica.

Onze pedagogische aanpak is actief en steunt op de ervaring van de deelnemers.

Onze lesmethoden sluiten aan bij de principes van de andragogie (volwassenenonderwijs):

• De opleiding moet zinvol zijn en voorzien in een behoefte.
• De praktijk in het leerproces is een drijvende kracht achter de motivatie.
• De aanpak mag niet schoolachtig zijn en de sfeer moet ontspannen zijn.
• De verscheidenheid aan benaderingen is belangrijk om tegemoet te komen aan de verschillende leermethoden.
• De uitwisselingen tussen deelnemers zijn van fundamenteel belang, want men leert ook van zijn collega’s.

De didactische aanpak die wij voor deze opleiding voorstellen, is gebaseerd op een pedagogiek die in de eerste plaats participatief en collaboratief wil zijn. De oplossingen komen niet alleen van de opleider. Ze komen vooral uit de groep deelnemers. Daarom is de opleider meer een facilitator die de deelnemers regelmatig in workshops inzet, zodat iedereen de beste oplossingen voor zichzelf kan ontdekken en uitproberen. De theorie wordt alleen gepresenteerd om de reflecties te voeden en niet als een recept dat universeel toegepast moet worden.

Tijdens de training stelt de didactische aanpak de deelnemers in staat om te beoordelen in hoeverre hun huidige werkwijzen relevant zijn of niet, en vervolgens concrete verbeterpunten te vinden. De didactische aanpak is er vooral op gericht om deelnemers in staat te stellen verbeterpunten te identificeren die zijn afgestemd op hun context, in plaats van principes en werkwijzen aan te leren die weliswaar relevant zijn, maar die zeer moeilijk te implementeren kunnen zijn omdat ze haaks staan op het referentiekader van sommigen. Het resultaat is een actieplan waar de deelnemers achter staan, omdat ze de toegevoegde waarde hebben ingezien van de goede praktijken die ze moeten initiëren en implementeren, terwijl ze toch zichzelf kunnen blijven.

Tijdens de training willen we daarom zoveel mogelijk tijd besteden aan uitwisselingen tussen deelnemers, vraag-en-antwoord-sessies en vooral aan het in de praktijk brengen van vaardigheden op het gebied van samenwerking door middel van workshops, rollenspellen en integratieve spelletjes waarin de concepten die gedurende de dag zijn behandeld, worden toegepast.